БАЯЛАГ ИХТЭЙ УЛС, ХАРИУЦЛАГА БАГАТАЙ ТӨР

        Монгол Улс байгалийн баялаг ихтэй, ардчилсан тогтолцоотой улс гэж дэлхийд нэрлэгддэг. Гэвч бодит байдал дээр улс төрийн тогтолцоо нь ардчиллын үнэт зүйлсийг бүрэн хэрэгжүүлдэггүй, эрх мэдэл, ашиг сонирхлын сүлжээнд баригдсан хэвээр байна. Улс төрийн намуудын хоорондын тэмцэл нь бодлогын маргаан биш, харин эрх мэдэл ба албан тушаалын төлөөх өрсөлдөөн болон хувирсан нь нууц биш юм.

        Монголын төрийн “архаг өвчин” бол авлига юм. Олон улсын судалгаагаар Монгол улс авлигын индексээр 100 онооноос 31 оноо авч, 180 гаруй улсаас 120-оос дээш байр эзэлдэг гэж үнэлэгдсэн нь төрийн байгууллагын ил тод байдал, хариуцлага хангалтгүй байгааг харуулж байна. Нөгөөтээгүүртөрийн албан тушаал төрлийн хэлхээ, хувийн ашиг сонирхолтой холбогдож байгааг ч иргэд шүүмжилсээр байдаг. Түүнчлэн засгийн газар солигдох, улс төрийн маргаан, олон нийтийн эсэргүүцэл үе үе гардаг нь улс төрийн системд итгэх иргэдийн итгэлийг сулруулдаг. Төрийн бодлого тогтвортой хэрэгжихгүй байх нь урт хугацааны хөгжлийн төлөвлөгөөнд сөргөөр нөлөөлсөөр байгаа юм.

“Эдийн засаг өсөж байгаа ч иргэдийн амьдралд нөлөөлдөггүй”

        Монгол бол нүүрс, зэс зэрэг стратегийн нөөцөөр баялаг улс. Гэвч уул уурхайн орлого улс орны хөгжилд бүрэн ашиглагдаж чадахгүй байна гэсэн шүүмжлэл нийгэмд байсаар байна. Сүүлийн жилүүдэд Монгол улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүн ойролцоогоор 20–25 тэрбум ам.долларын түвшинд хүрч, эдийн засгийн өсөлт 5–6 хувь байсан тохиолдлууд бий. Гэсэн хэдий ч энэ өсөлт иргэдийн амьдралд төдийлөн мэдэгдэхгүй байгаа нь улс төрийн бодлого нийгмийн тэгш хуваарилалтад чиглэхгүй байгаатай холбоотой гэж зарим эдийн засагчид үздэг. Томоохон уул уурхайн төслүүд улс төрийн маргаан, ашиг сонирхлын асуудал дагуулж ирсэн нь эмзэг сэдвүүдийн нэг хэвээр байна.  

      Дүгнэж хэлэхэд Монголын улс төрийн өнөөгийн дүр зургийг авлига, тогтворгүй байдал, хариуцлагын дутагдал гэсэн гурван асуудлаар тайлбарлахад хилсдэхгүй болоод байна. Жинхэнэ ардчилал гэдэг нь зөвхөн сонгууль явуулах биш, харин ил тод институци, хариуцлагатай улс төрчид, иргэдийн итгэл дээр тогтдог тогтолцоо юм.